Op de Gentse gemeenteraad van 24 april stelde Bram Van Braeckevelt, Gents schepen van Personeel, Werk en Sociale Economie, Openbare Netheid en Toerisme, voor om statiegeld te innen op sigarettenpeuken. Vraag is of statiegeld op peuken heffen mogelijk is. En hoe dat dan concreet in zijn werk kan gaan.

Sigarettenpeuken zijn een reëel probleem, ze worden naar hartelust op de openbare weg gegooid en zorgen voor een slonzig straatbeeld. Elk jaar komen 4,5 biljoen peuken op straat terecht, dat is dertig à veertig procent van al het afval dat clean-ups elk jaar bijeen sprokkelen. Ze vervuilen niet alleen het straatbeeld, ze verstoren ook het milieu. Een Italiaans onderzoek toonde aan dat na twee jaar slechts 37,8% van de massa van de peuken was afgebroken. De meeste sigaretten hebben een filter met celluloseacetaat. De filter vergaat nauwelijks is een bron van duizenden chemicaliën . De filters van opgerookte sigaretten zijn vervuilender dan niet-gerookte sigaretten, omdat de verbranding van tabak zorgt voor nog hogere concentraties van giftige stoffen. Die stoffen komen allemaal in de natuur terecht als ze niet worden opgeruimd. Voor afvalbedrijven is het onbegonnen werk om al die peuken, die zich vaak op moeilijke plekken bevinden, op te ruimen.

“Ondanks alle maatregelen die de stad Gent neemt, merken we dat peuken een groot probleem blijven”, stelt Van Braeckevelt. “Afval is een Vlaamse bevoegdheid en wij kunnen niet eenzijdig beslissen over statiegeld op peuken. Mijn idee is bedoeld als een oproep om ons eens over de kwestie te buigen. Hopelijk zet het andere verantwoordelijken voor openbare netheid aan om mee na te denken over mogelijke oplossingen. Ik ben helemaal mee met het idee dat de vervuiler betaalt. In dit geval zal de tabakssector, die medeverantwoordelijk is voor al het afval in de publieke ruimte, zijn verantwoordelijkheid moeten nemen.”

Hoe het statiegeld in de praktijk ingevoerd moet worden, weet Van Braeckevelt zelf ook niet. “Een mogelijkheid is om het in de verkoopprijs aan te rekenen om zo rokers aan te moedigen hun peuken achteraf weer binnen te brengen. Of mensen de mogelijkheid geven hun peuken in een recyclagepark in te leveren in ruil voor een vergoeding.”

Koen Van Caimere, Communicatieverantwoordelijke van IVAGO (Intergemeentelijke Vereniging voor Afvalbeheer in Gent en Omstreken) vertelt wat zij doen om de sigarettenpeuken in de straat aan te pakken. “Eerst en vooral proberen we de mensen te sensibiliseren met ons magazine IVAGO-wijzer, ten tweede zijn we bezig drieduizend afvalkorven in Gent te vervangen door een nieuw model dat beter is aangepast aan het hedendaagse consumptie-afval zoals yoghurtpotjes en pastabekers. Daarbij hoort ook een apart asbakje. Tenslotte verwijderen we zoveel mogelijk peuken in de voetgangerszone met straatstofzuigers, in moeilijker toegankelijke plekken met knijpers. De stad Gent heeft haar eigen beleid met GAS-boetes voor horecazaken die de tien meter voor hun deur niet proper houden en daar horen ook peuken bij.”

“IVAGO volgt het standpunt van het Gents bestuur. De industrie moet mee opdraaien voor het afval dat ze creëert, en dat geldt niet enkel voor peuken. De druk stijgt om te investeren in statiegeld voor blikjes en PET-flessen. Een soortgelijke trend zou voor sigarettenpeuken ook kunnen ontstaan, waarbij de tabaksindustrie haar steentje moet bijdragen voor een beter afvalbeheer”, argumenteert Van Caimere.

Cimabel, de Belgisch-Luxemburgse federatie van sigarettenfabrikanten, wijst er op dat de Belgische tabaksproducenten nu al via drie verschillende kanalen bijdragen in de strijd tegen tabaksgerelateerd zwerfvuil. Er is de jaarlijkse bijdrage aan Valipac (industrieel verpakkingsafval), in 2017 bedroeg die 213.000 euro. Er is een jaarlijkse bijdrage aan Fost Plus (huishoudelijk verpakkingsafval). Die liep in 2017 op tot 575.000 euro. Ten slotte betaalt Cimabel mee voor sensibiliseringscampagnes van OVAM (het Vlaams agentschap voor afvalbeleid) tegen zwerfvuil. Dat kostd de sector 150.000 euro per jaar.

Ook in andere landen gaat men op zoek naar een geschikte aanpak van het peukenprobleem. Zo staan er in Londen en ook in Chicago asbakken met een vraag op zoals wat verkies je: een hotdog of een pizza? De roker kan zijn stem bekend maken door zijn peuk in de bijhorende bak te werpen. In 2009 voerde de stad San Francisco in de V.S., de cigarette litter abatement fee (vergoeding om sigarettenafval te bestrijden) in. Elk pakje kost nu 20 $ cent meer om de opruimkosten, die jaarlijks zes miljoen dollar bedragen, te dekken. In Canada pleit de antirook-lobby voor 1$ statiegeld per pakje sigaretten, geld dat je terugkrijgt wanneer je het pakje met alle peuken erin teruggeeft. Het geld dat overblijft van de mensen die hun peuken niet terugbrengen zou dan gebruikt kunnen worden om de administratiekosten te dekken en de overblijvende peuken op te ruimen. In Canada is het systeem nog niet ingevoerd. Mocht België snel van start gaan met een peuken-statiegeld, dan zou dat een wereldprimeur zijn.

Conclusie

In de nabije toekomst zal er geen statiegeld op sigarettenpeuken komen. Er zijn nog geen concrete plannen voor en het idee is maar vluchtig ter sprake gebracht op de Gentse gemeenteraad door schepen Bram Van Braeckevelt. De steden, de Vlaamse overheid en de tabaksindustrie nemen al maatregelen om de vele peuken in de straten kwijt te raken, maar het blijft een groot probleem. Misschien kan statiegeld op sigarettenpeuken in de toekomst wel een oplossing bieden voor het probleem. Dat kan dan door het statiegeld te innen bij de verkoop van een pakje sigaretten.

 
 

REACTIES

Pol B
26 april 2019

Het beste zou zijn dat we met allen stoppen met roken. Toch goed gedaan. Popol uit Ekeren