1. Nee, 5G-technologie heeft niets te maken met het coronavirus

Een vaste klant bij complottheorieën is de nieuwe generatie mobiel internet, 5G, dat nu ook in verband wordt gebracht met de uitbraak van de ziekte COVID-19. Op Facebook en valse nieuwssites doen verschillende theorieën de ronde, allemaal van de strekking dat COVID-19 een “hoax” is en dat de huidige uitbraak van luchtwegaandoeningen niet door een virus wordt veroorzaakt maar door 5G-technologie. Bij factcheck.vlaanderen toonden we eerder al aan dat het niet voldoende bewezen is  dat 5G-technologie schadelijk zou zijn voor onze gezondheid, en dat het nieuwe coronavirus daar al helemaal niets mee te maken heeft.

2. Nee, het coronavirus SARS-CoV-2 is niet ontwikkeld in een laboratorium

Veel complottheorieën rond het nieuwe coronavirus SARS-CoV-2 zaaien twijfel rond de oorsprong ervan. Op het internet doen hardnekkige geruchten de ronde dat het coronavirus in een laboratorium werd gecreëerd. Maar de factcheck-rubriek van VRT NWS gaf eerder al duidelijk weer dat hiervoor geen bewijs is. Ze verwijzen naar een nieuwe studie in het gezaghebbende wetenschappelijke tijdschrift Nature Medicine waaruit blijkt dat het coronavirus SARS-CoV-2 het product is van natuurlijke evolutie. In een ander artikel van VRT NWS wordt uitvoerig uitgelegd dat de analyse van de openbaar gemaakte sequentie van het genetisch materiaal van SARS-CoV-2 en van verwante virussen geen aanwijzingen heeft opgeleverd dat het virus in een laboratorium gemaakt zou zijn of op een andere wijze kunstmatig ontworpen zou zijn.

Omdat op het internet allerlei variaties van complottheorieën circuleren die verschillend ‘bewijsmateriaal’ aanleveren waarom het virus toch door de mens is gecreëerd, weerleggen we ze hieronder nog eens afzonderlijk.

3. Nee, het coronavirus is geen ‘ontsnapt’ Chinees biologisch wapen

Een van de meest prominente complottheorieën rond de uitbraak van COVID-19 is dat het virus SARS-CoV-2 per ongeluk is vrijgekomen uit een laboratorium nabij Wuhan waar de Chinese overheid onderzoek doet naar biologische wapens. Begin februari al contacteerde De Standaard Milton Leitenberg, Amerikaans biowapenexpert van het Center for International and Security Studies aan de universiteit van Maryland. Volgens hem is deze complottheorie “een opzettelijke verdraaiing van de feiten” en is er nog “geen enkel bewijs aangedragen voor enige betrokkenheid van het Wuhan Institute of Virology”. Ook volgens De Morgen, BBC News, The New York Times en de factcheck-websites Politifact en Lead Stories is er geen enkel bewijs dat SARS-CoV-2 een Chinees biologisch wapen is en wordt deze theorie door wetenschappers weerlegd.

4. Nee, Chinese 'spionnen' hebben het coronavirus niet gestolen van Canada

Op verschillende websites en sociale media circuleren verhalen die suggereren dat Canada de bron is van de uitbraak van de ziekte COVID-19 in Wuhan, China. Ook volgens deze complottheorie is COVID-19 deel van een Chinees complot om een biowapen te ontwikkelen. Chinese spionnen zouden stalen van het coronavirus SARS-CoV-2 vanuit een Canadees lab naar China hebben gesmokkeld om het te ontwikkelen tot een biologisch wapen. Er zou echter iets fout gelopen zijn waardoor het virus is “ontsnapt’’. Volgens de Canadese publieke omroep CBC en verschillende factcheck - websites heeft deze claim geen enkele feitelijke basis.

5. Nee, het coronavirus is niet gecreëerd door een Amerikaanse overheidsinstelling

Berichten van Engels- en Franstalige facebookprofielen beweren op basis van een echt patent dat het coronavirus dat zich momenteel wereldwijd verspreid in 2015 werd gecreëerd door de Amerikaanse overheidsorganisatie Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Ook suggereren ze dat er al een vaccin voorhanden is.

De Franstalige openbare omroep RTBF Info en factcheckers wereldwijd toonden aan dat deze berichten onjuist zijn. Ze lijken er namelijk van uit te gaan dat er maar één coronavirus is, terwijl coronavirussen een familie van virussen zijn. Het CDC heeft inderdaad een patent aangevraagd, maar niet voor het huidige coronavirus SARS-CoV-2. Het patent is voor een genoomsequentie van het coronavirus bekend als SARS-coronavirus (SARS-CoV). Dat virus verspreidde zich in 2003 over tientallen landen met een balans van meer dan 8000 zieken en 774 doden. Noch SARS, noch SARS-CoV-2 werden in een laboratorium gecreëerd en er is nog geen vaccin tegen het nieuwe coronavirus.

6. Nee, Bill Gates is niet verantwoordelijk voor het coronavirus

Ook Bill Gates wordt, via zijn Bill & Melinda Gates Foundation, in verband gebracht met een zogezegd patent voor het coronavirus SARS-CoV-2. Op sociale media wordt een link gedeeld naar een patent voor het ontwikkelen van een verzwakte versie van een coronavirus voor mogelijk gebruik als vaccin om ademhalingsziekten te voorkomen of te behandelen. Het patent in kwestie werd in 2015 aangevraagd door en in 2018 verleend aan de Pirbright Institute in Surrey, England. De Bill & Melinda Gates Foundation is een van de financiers van de Pirbright Institute. Complottheoretici gebruikten deze link om te suggereren dat de Bill & Melinda Gates Foundation het virus in een labo heeft laten creëren, patenteren en en al beschikt over een vaccin.

Verschillende Factcheck - platforms weerlegden deze valse claim en verwezen naar de verklaring die Pirbright op zijn website publiceerde. Het patent dat de ronde doet op sociale media is helemaal niet voor het nieuwe coronavirus SARS-CoV-2, maar voor ‘Infectious bronchitis virus’ ( IBV ). Dat is een ander lid van de bredere familie van coronavirussen dat niet mensen maar pluimvee besmet. Het gaat dus om een vaccin voor pluimvee. Bovendien werd het onderzoek rond IBV niet gefinancierd door de Bill & Melinda Gate Foundation.

7. Nee, een simulatie voorspelde niet dat het nieuwe coronavirus 65 miljoen mensen kan doden

Volgens Snopes, FactCheck.ORG en Lead Stories duikt de Bill & Melinda Gates Foundation ook op in verhalen rond een simulatie die zou aangetoond hebben dat het coronavirus 65 miljoen mensen per jaar zou kunnen doden. Verschillende berichten uit buitenlandse media die gedeeld werden op sociale media misbruiken (opnieuw) de generieke term “coronavirus” om ten onrechte te suggereren dat er in oktober 2019 al voorspellingen waren gemaakt van COVID-19,  twee maanden voor de uitbraak ervan in december 2019.

Deze verhalen zijn gebaseerd op een simulatieoefening van een pandemie door de gerenommeerde Amerikaanse John Hopkins-universiteit op 18 oktober 2019. De Bill & Melinda Gates Foundation was inderdaad betrokken bij die oefening, genaamd “ Event 201 ”. Het ging echter om een simulatie van een hypothetisch scenario met een fictief virus.

Om de online desinformatie tegen te gaan publiceerde de John Hopkins-universiteit een verklaring waarin ze duidelijk maakten dat ze voor de oefening “een pandemie met een fictief coronavirus hebben gemodelleerd”. Het gaat dus niet om het huidige coronavirus SARS-CoV-2 maar een verzonnen coronavirus dat overigens andere kenmerken toegedicht kreeg. Bovendien werd in de oefening expliciet gezegd dat er geen echte voorspellingen werden gedaan omtrent het dodentol. Kortom, de simulatie voorspelde niet dat het huidige coronavirus SARS-CoV-2 65 miljoen mensen zou doden.

8. Nee, ook George Soros is niet verantwoordelijk

Bill Gates is niet de enige miljardair die in verband wordt gebracht met de huidige gezondheidscrisis. Zoals wel vaker bij complottheorieën, duikt ook omtrent het huidige coronavirus de naam van de Hongaars-Amerikaanse zakenman en filantroop George Soros op. Op Reddit, Facebook en Twitter werd verkondigd dat Soros de eigenaar is van een pharmaceutisch laboratorium in het Chinese Wuhan waar SARS-CoV-2 ontwikkeld en vervolgens ‘ontsnapt’ is. Politifact weerlegde het hele verhaal, dat sowieso niet overeenkomt met de vaststelling dat de genetische samenstelling van SARS-CoV-2 er niet op wijst dat het in een laboratorium werd gecreëerd.

Desinformatie
Correcte informatie
 
Geraadpleegde Bronnen