Geen bewijs dat hoge of verhoogde belastingdruk voor een massale vlucht van ondernemers zorgt

Op sociale media en in het publieke debat wordt in aanloop naar de begrotingsgesprekken opnieuw vaak gewezen op de hoge belastingen in België. Of die belastingen op zich te hoog zijn, is geen onderwerp van dit artikel. Wel onderzoeken we de specifieke claim dat hoge of stijgende belastingen ondernemers ertoe aanzetten het land massaal te verlaten.

De redenering achter die claim: als belastingen plots stijgen, nieuwe belastingen ingevoerd worden, of de belastingdruk permanent hoog blijft, zouden ondernemers vertrekken omdat ze elders winstgevender kunnen ondernemen. Wie vertrekt, neemt ook kapitaal, jobs en investeringen mee, wat de economie zou raken.

Deze claim komt vaak terug nu België kampt met een begrotingstekort. Vlaams parlementslid Maurits Vande Reyde, boegbeeld van actiegroep Project Durf, schreef op LinkedIn: "We leven in een land met een overheidsbeslag van 56% en totale belastingdruk van meer dan 52% ... geen wonder dat ondernemers ons land massaal verlaten."

Ook op Instagram klonk een gelijkaardige boodschap, als reactie op de plannen van minister Maxime Prévot voor een nieuwe rijkentaks: "Ondernemers dreigen het land te verlaten."

Wat weten we écht over België?

Het eerste probleem, voor België bestaan er geen officiële cijfers over fiscale emigratie. "In België zijn er geen officiële statistieken beschikbaar over het aantal mensen die naar het buitenland verhuizen voor fiscale redenen", zegt Thérèse Bastin, onderzoekster aan de ULB die onderzoek doet naar vermogensbelastingen. Daardoor is het onmogelijk te bepalen hoeveel mensen of ondernemers België om fiscale redenen verlaten.

Voor België kunnen we dus moeilijk vaststellen of er de voorbije tien jaar ondernemers zijn bijgekomen of net weggetrokken en om welke redenen. De stelling dat ondernemers massaal wegtrekken door de hoge belastingdruk wordt in elk geval noch ontkracht, noch ondersteund door beschikbare cijfers.

Wat met de vermogens?

Terwijl de ene groep het heeft over een te hoge belastingdruk, wordt aan de andere kant gepleit voor een ‘echte’ miljonairstaks. Dat is een jaarlijkse belasting op grote vermogens, bijvoorbeeld vanaf 1 miljoen euro, om zo de overheidsbegroting te spijzen of de lasten op arbeid te verlagen. Ook tegen zo'n heffing klinkt telkens dezelfde waarschuwing: ondernemers zouden het land verlaten.

Om na te gaan of daar iets van aan is, zou je moeten weten hoeveel vermogen er in België zit en bij wie.

En daar wringt hetzelfde schoentje: die cijfers zijn er niet. “Heel wat informatie zit nog bij private banken. Dat kunnen ze vooralsnog niet zomaar delen,” zegt Bastin. Zonder zicht op vermogens of wie hoeveel bezit, is het onmogelijk te meten of een belastingverhoging effectief tot kapitaalvlucht leidt.

Het is dus niet alleen een gebrek aan migratiecijfers dat het onderzoek bemoeilijkt, ook het ontbreken van basisinformatie over vermogens zelf maakt het sowieso al moeilijk. Een vermogenskadaster invoeren is nochtans mogelijk, zo bewijzen onder andere Nederland en Noorwegen. 

Wat leren historische voorbeelden uit andere landen?

Omdat harde cijfers over België ontbreken, is het nuttig te kijken naar landen waar de vlucht van ondernemers wél in kaart is gebracht. In 2024 wijdde Knack daar al een factcheck aan.

Frankrijk is een goed voorbeeld. Het land had tot 2017 een algemene vermogensbelasting en kent al lange tijd een hoge belastingdruk. Ook na een belastingverhoging in 2013 bleef de fiscale emigratie van vermogende Fransen zeer beperkt. Bij de rijkste 1% ging het volgens de hoogste schatting om zo'n 350 gezinnen. Toen de vermogensbelasting in 2017 werd afgeschaft, daalde het aantal vertrekkers slechts beperkt.

Ook Zweden en Denemarken kenden vroeger een vermogensbelasting. Toch was er in Zweden tijdens die periode bij de rijkste 2% zelfs een positieve migratiebalans. Er kwamen meer ondernemers bij dan er vertrokken. In Denemarken kromp de groep rijkste inwoners wel, maar slechts beperkt.

Belastingvlucht gebeurt soms ook binnen landen. In Spanje en Zwitserland verhuizen ondernemers bijvoorbeeld soms naar een andere regio met lagere belastingen. Volgens Bastin gebeurt dat vaker dan emigratie naar een ander land.

Maar ook dat is geen vast patroon. In de Verenigde Staten tonen studies aan dat verschillen in belastingen tussen staten niet leiden tot een grote vlucht van ondernemers. Staten als Connecticut behouden ondanks hun relatief hoge belastingen veel rijke inwoners.

Hoe hoog is de belastingdruk nu precies?

Maus nuanceert wel meteen de vaak gehoorde stelling dat België de hoogste belastingdruk "ter wereld" of binnen de OESO zou hebben: "Dat klopt niet. We hebben een hoge gemiddelde belastingdruk (42,6% bbp), maar niet de hoogste van de OESO."

Wél scoort België opvallend hoog op één specifiek vlak, de belasting op arbeid. "Van de loonkost gaat voor een gemiddeld loon van een alleenstaande zonder kinderen 52,6% naar de schatkist aan belastingen en sociale bijdragen. Voor de hogere inkomens loopt dit zelfs op tot 59%." Voor andere categorieën, zoals belasting op bedrijfswinsten, kapitaal en consumptie, is de druk volgens Maus wel hoog, maar niet de hoogste binnen de OESO.

Bron: OESO-grafiek 2024

Alle belastingen samengeteld komt België uit op een totale fiscale druk van 42,6% van het bbp. Daarmee heeft alleen Denemarken, Frankrijk, Oostenrijk en Italië een hogere fiscale druk binnen de EU.

Stuk aantrekkingskracht verliezen

Vanaf 1 januari 2026 voerde de federale regering wel een meerwaardebelasting op financiële activa in. Wie vanaf die datum aandelen, obligaties of andere financiële producten met winst verkoopt, betaalt in de meeste gevallen 10 % belasting op de gerealiseerde meerwaarde. Die maatregel moet volgens de regering ervoor zorgen dat de sterkste schouders meer bijdragen, terwijl de middenklasse wordt ontzien.

Maus verwacht dat de maatregel alsnog gevolgen zal hebben. "Nu België ook een meerwaardebelasting op financieel vaste activa heeft ingevoerd, zal België wel een stuk van zijn aantrekkingskracht verliezen."

België was tot nu net aantrekkelijk dankzij zijn gunstige regime voor vermogensinkomsten. “Daardoor werd het land historisch een ‘fiscale oase’ voor vooral Fransen en Nederlanders die in eigen land wél hoge belastingen op vermogensinkomsten betaalden,” besluit Maus.

Vertrekken is niet de enige uitweg

“Het valt bovendien op dat verschillende van de rijkste Belgen niet langer in België wonen”, merkt Maus op. Hij verwijst onder meer naar Fernand Huts van Katoen Natie, die in Italië woont, Alexandre Van Damme van AB InBev, die in Zwitserland woont, en Eric Wittouck, bekend van Tiense Suiker, die in Monaco woont. De rijkste Belgen zijn ons land dus al ontvlucht, nog voor de nieuwe meerwaardebelasting. 

In plaats van te tellen hoeveel ondernemers vertrekken, is het bovendien relevanter te kijken naar welk vermogen het land verlaat. Het grootste deel van dat vermogen zit geconcentreerd bij een extreem kleine groep, en net die groep kan het gemakkelijkst uitwijken naar fiscaal aantrekkelijkere landen.

Verhuizen naar het buitenland is voor vermogende Belgen bovendien niet de enige manier om hun belastingdruk te beperken. “In België heb je als vermogend persoon wel wat opties om de impact van belastingen af te zwakken”, zegt Bastin. Ze wijst onder meer op managementvennootschappen en andere financiële strategieën. Ook belastingontduiking komt voor, al is dat uiteraard illegaal.

Conclusie

Er is geen bewijs dat hoge of stijgende belastingen leiden tot een massale vlucht van ondernemers uit België. Door het gebrek aan officiële cijfers is niet duidelijk hoeveel mensen of vermogen effectief vertrekken, maar wat wél bekend is uit buitenlandse voorbeelden: fiscale emigratie blijft doorgaans klein. De claim dat ondernemers België massaal verlaten door de belastingdruk wordt dus niet gestaafd door data.

Reactie Maurits Vande Reyde

We vroegen aan mr. Vande Reyde op welke bronnen hij zijn beweringen basseert. Aan Factcheck Vlaanderen liet mr. Vande Reyde het volgende weten: “De voorbeelden zijn talrijk. Economische groei stokt, ondernemers verlaten het land, en we verliezen massaal aan welvaart”.

Hij baseert zich daarvoor naar eigen zeggen op een rondvraag van werkgeversorganisatie Unizo van december 2025. Eén op de drie ondernemers die deelnam aan de rondvraag gaf toen aan de intentie te hebben om uit Brussel te willen wegtrekken. De hoofdoorzaak zou de economische instabiliteit zijn geweest in de stad, die toen mee veroorzaakt werd doordat Brussel al 18 maanden geen regering had. Volgens 73% van de respondenten zou de algemene fiscale druk hen ook benadelen.