Op 3 november 2026 vinden in de Verenigde Staten de midterms plaats. Die vallen precies halverwege de vierjarige ambtstermijn van de president en worden daarom vaak beschouwd als een graadmeter voor zijn populariteit en het gevoerde beleid. De Amerikanen kiezen dan een nieuw Huis van Afgevaardigden en een deel van de Senaat.

In aanloop naar die verkiezingen herhaalt president Donald Trump een bekende bewering: grote aantallen mensen zonder Amerikaans staatsburgerschap of aliens zouden illegaal stemmen. Volgens Trump vormt dat een ernstige bedreiging voor de Amerikaanse democratie. Ook op sociale media gaat de bewering rond. Trump dringt daarom aan op de goedkeuring van de SAVE America Act, een wetsvoorstel dat onder meer een bewijs van Amerikaans staatsburgerschap bij de registratie van kiezers en strengere identiteitscontroles zou invoeren.

De Verenigde Staten hebben momenteel geen nationale identificatieplicht bij verkiezingen, al verschillen de regels wel per staat. In sommige staten heb je wel al een identiteitsbewijs nodig om te stemmen, andere aanvaarden ook documenten zonder foto en een aantal staten vragen helemaal geen identiteitsdocument aan het stemlokaal.

Tegenstanders van strengere regels wijzen erop dat miljoenen Amerikanen geen geldig identiteitsbewijs met foto hebben. Dat probleem treft burgers van kleur bovendien vaker. Ze vrezen dat strengere controles sommige kiezers kunnen uitsluiten.

Maar hoe groot is het probleem van stemfraude door niet-staatsburgers nu werkelijk?

Wat zeggen de cijfers?

De beschikbare onderzoeken wijzen niet op massale illegale deelname aan verkiezingen.

Een onderzoek van het Brennan Center for Justice, een onafhankelijke organisatie die juridisch en beleidsmatig onderzoek verricht, bevroeg verkiezingsfunctionarissen in 42 kiesdistricten die samen goed waren voor 23,5 miljoen uitgebrachte stemmen bij de presidentsverkiezingen van 2016. Die functionarissen verwezen slechts ongeveer 30 vermoedelijke gevallen van stemmen door niet-staatsburgers door voor verder onderzoek of vervolging. Dat komt neer op ongeveer 0,0001 procent van alle uitgebrachte stemmen. In 40 van de 42 onderzochte kiesdistricten waren zelfs geen dergelijke gevallen bekend.

Ook een onderzoek van Reuters uit juli 2026 wijst op beperkte aantallen. Sinds de invoering van het federale verbod in 1996 werden 129 personen op federaal niveau aangeklaagd wegens illegaal stemmen als niet-staatsburger. Van hen werden er 73 veroordeeld.

Een andere aanwijzing komt uit de gegevens van de conservatieve denktank Heritage Foundation, die strengere verkiezingsregels steunt. De organisatie houdt een databank van bewezen verkiezingsovertredingen bij. Volgens een analyse van de American Immigration Council bevatte die in 2024 slechts 68 gevallen van illegaal stemmen door niet-staatsburgers sinds 2000.

Het aantal veroordelingen toont niet hoeveel overtredingen mogelijk onopgemerkt blijven. Toch leveren deze gegevens geen bewijs voor de massale stemfraude waarover Trump spreekt.

Illegaal stemmen komt wel degelijk voor

Dat betekent dus niet dat de fraude onbestaande is. Er zijn concrete gevallen waarbij mensen zonder Amerikaans staatsburgerschap hebben gestemd.

Zo werden in 2004 in Florida vijftien mensen met een permanente verblijfsvergunning vervolgd wegens illegaal stemmen. Elf van hen verklaarden niet te weten dat ze als houder van een permanente verblijfsvergunning (green card) niet mochten stemmen, of dat iemand hen verkeerd had geïnformeerd.

In augustus 2026 maakte de procureur-generaal van Michigan bekend dat vijf niet-Amerikaanse staatsburgers waren aangeklaagd wegens vermeend illegaal stemmen bij de presidentsverkiezingen van 2024. Drie van hen hadden een permanente verblijfsvergunning, één had een tijdelijke verblijfsstatus en één woonde in het Verenigd Koninkrijk. Een aanklacht betekent niet dat iemand schuldig is bevonden.

Ook opzettelijke fraude komt voor. Zo pleitte een man uit de Dominicaanse Republiek in januari 2026 schuldig aan illegaal stemmen tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2020 in Michigan. Hij had daarvoor de identiteit van een Amerikaans staatsburger aangenomen en daarmee ook geprobeerd een Amerikaans paspoort te verkrijgen.

Fouten in kiezersregisters zorgen voor misleidende cijfers

Niet alle vermoedelijke gevallen van illegaal stemmen blijken daadwerkelijk fraude te zijn.

De Amerikaanse overheid gebruikt onder meer het SAVE-systeem om te controleren of kiezers Amerikaans staatsburger zijn. Het systeem werd oorspronkelijk ontwikkeld om te bepalen of mensen recht hebben op bepaalde overheidsvoorzieningen.

SAVE maakt soms fouten. Mensen die inmiddels Amerikaans staatsburger zijn geworden, worden soms nog als niet-staatsburger aangeduid. Volgens The New York Times bleek dat in Missouri ongeveer 35 procent van de 690 personen die in St. Louis County als mogelijke niet-staatsburgers waren aangeduid, zich bij een naturalisatieceremonie als kiezer had geregistreerd. Ook in Texas werden minstens 87 Amerikaanse staatsburgers ten onrechte aangeduid.

Ook administratieve fouten komen voor. In New Jersey werden door een softwarefout ongeveer 6.600 niet-staatsburgers onbedoeld als kiezer geregistreerd. Volgens de gouverneur brachten minder dan 400 van hen een stem uit. Het is niet duidelijk hoeveel van hen op dat moment inmiddels Amerikaans staatsburger waren geworden.

Een verdachte registratie betekent dus niet automatisch dat iemand illegaal heeft gestemd of bewust fraude heeft gepleegd.

Conclusie

De bewering dat niet-Amerikaanse staatsburgers massaal illegaal deelnemen aan Amerikaanse verkiezingen is niet onderbouwd. Er bestaan aantoonbare gevallen van illegaal stemmen, waaronder enkele opzettelijke fraudegevallen. Maar onderzoeken van verkiezingsgegevens, strafzaken en kiezersregisters wijzen erop dat het om een uitzonderlijk verschijnsel gaat.