Op 18 april sprak podcaster Joe Rogan de camera’s toe in het Witte Huis, samen met de Amerikaanse president Donald Trump. Trump had net een decreet ondertekend om onderzoek naar de psychoactieve drug ibogaïne te versnellen en de stof mogelijk nationaal in te zetten tegen psychische aandoeningen en drugsverslaving.
Sinds 1970 staat ibogaïne in de VS geregistreerd als een Schedule I-drug, de strengste categorie binnen de Amerikaanse drugswetgeving. Daardoor had de stof geen erkende medische toepassing en bleef onderzoek beperkt. Het decreet dat president Donald Trump op 18 april 2026 ondertekende, verandert die status voorlopig niet, maar moet onderzoek naar en goedkeuring van ibogaïne wel versnellen.
In 2023 overleden ongeveer 80.000 mensen aan een overdosis opioïden. Volgens podcaster Joe Rogan kan ibogaïne daarin een doorbraak betekenen. In het Witte Huis stelde hij dat één behandeling met ibogaïne tot 80 procent van de opioïdverslaafden zou kunnen helpen herstellen.
Wat is ibogaïne?
Ibogaïne is afkomstig van de iboga, een struik uit West-Centraal-Afrika waarvan de wortels een psychoactieve stof bevatten. In de regio wordt de plant al eeuwenlang gebruikt tijdens religieuze rituelen.
Sinds het midden van de twintigste eeuw wordt ibogaïne ook in het Westen wetenschappelijk onderzocht, nadat onderzoekers vaststelden dat de stof mogelijk kan helpen bij de behandeling van opioïdverslaving. Een recente kleinschalige studie suggereerde ook dat ibogaïne posttraumatische stressstoornis (PTSS), angst en depressie kan verminderen en het leven van veteranen met een traumatisch hersenletsel kan verbeteren.
Twijfels over het wondermiddel
Maar is het succes van ibogaïne wel zo spectaculair als voorstanders beweren? Volgens toxicoloog Jan Tytgat hangt het effect sterk af van de ernst van de verslaving en van de patiënt zelf.
“Dat één behandeling 80 procent van de verslavingen zou genezen, is een erg optimistische inschatting”, zegt hij. “In veel landen wordt een opioïdverslaving behandeld met methadon, meestal via een traject van meerdere weken in gespecialiseerde afkickklinieken.”
Ibogaïne kan volgens Tytgat therapeutische effecten hebben, maar brengt ook risico’s met zich mee. Zo kan ibogaïne hallucinaties veroorzaken en sterk interageren met nicotine en dopamine. “De impact op het menselijk functioneren mag niet onderschat worden”, aldus Tytgat. “Je kan bijvoorbeeld niet veilig deelnemen aan het verkeer na inname.”
Ernstige gezondheidsrisico’s
Naast de psychoactieve effecten waarschuwen onderzoekers ook voor ernstige lichamelijke complicaties. “Ibogaïne kan hartritmestoornissen veroorzaken”, zegt Jan Tytgat. “In sommige gevallen kan het zelfs leiden tot een hartinfarct of onderliggende hartproblemen activeren, zoals het lange QT-syndroom.” Bij dat syndroom raakt de elektrische geleiding van het hart verstoord. Volgens Tytgat kan ibogaïne daarbij een belangrijk hartkanaal blokkeren, met mogelijk fatale gevolgen.
Zo kreeg een 59-jarige vrouw uit Kockengen in 2019 acht jaar cel nadat een Zweedse vrouw in 2017 overleed na een behandeling met ibogaïne.
Weinig onderzoek
Volgens toxicoloog Celine Gys, UAntwerpen is het nog moeilijk om sterke conclusies te trekken over ibogaïne. “De bestaande studies verschillen sterk van elkaar, waardoor resultaten moeilijk vergelijkbaar zijn”, zegt ze. Volgens Gys zien onderzoekers gelijkaardige uitdagingen bij andere psychoactieve stoffen, zoals MDMA voor PTSS en ketamine voor therapieresistente depressie. Toch staat het onderzoek naar ibogaïne volgens haar nog minder ver en wordt net deze molecule nu uitgelicht in de VS.
Conclusie
Volgens experts kan ibogaïne positieve effecten hebben bij de behandeling van opioïdverslaving en bepaalde psychische aandoeningen, maar sterk wetenschappelijk bewijs ontbreekt voorlopig nog.Voorstanders zoals Joe Rogan claimen spectaculaire successen, maar experts waarschuwen dat de werking per persoon verschilt. Bovendien is het middel niet ongevaarlijk, het kan leiden tot ernstige hartritmestoornissen met mogelijk dodelijke afloop.
✻
