Ontbijten overslaan om af te vallen? Beter niet, zegt de Nederlandse internist-endocrinoloog dr. Liesbeth van Rossum. Het ontbijt overslaan kan juist bijdragen aan gewichtstoename. Door te ontbijten zet je immers je biologische klok aan, vervolgt ze, waardoor je lichaam suiker en insuline beter reguleert. Dat is volgens haar extra belangrijk voor mensen die aanleg hebben voor overgewicht. Haar advies? Schuif liefst voor 9.30 uur aan tafel.
Ontbijt overslaan leidt niet automatisch tot overgewicht
Dat mensen die het ontbijt overslaan vaker kampen met overgewicht, is bekend. Maar recent wetenschappelijk onderzoek nuanceert het idee dat het overslaan van het ontbijt de directe oorzaak is van overgewicht. Niet-ontbijters slapen namelijk vaker slecht, roken meer, eten over het algemeen ongezonder en hebben vaker een lagere sociaaleconomische status. Stuk voor stuk factoren die meespelen bij je gewicht.
Bart Van Der Schueren, professor endocrinologie aan de KU Leuven, bevestigt dat ons lichaam koolhydraten 's ochtends beter verwerkt. "Er is bewijs dat het lichaam beter koolhydraten verwerkt in de ochtend, maar om daar rechtstreeks overgewicht aan te koppelen is wat kort door de bocht", zegt hij.
Ook Michaël Sels, diëtist aan het UZA, ziet een verschil. Volgens hem heeft het overslaan van het ontbijt wel een klein rechtstreeks effect op de stofwisseling, maar is het gedragseffect veel belangrijker.
Meer kans op overeten
Wie het ontbijt overslaat, verbruikt iets minder energie omdat het lichaam geen ontbijt hoeft te verteren. Dat effect is volgens Sels beperkt.
Veel belangrijker is dat mensen later op de dag meer honger hebben. "We zien dat mensen die heel streng zijn voor zichzelf in de ochtend en het ontbijt overslaan, meer kans hebben om zich bij de volgende maaltijd te overeten", zegt Sels. Daardoor eten ze tijdens de lunch vaak grotere porties en kiezen ze sneller voor ongezonde voeding. Sels vergelijkt het met boodschappen doen terwijl je honger hebt: dan is de kans groter dat je minder gezonde producten in je winkelkar legt.
Wel invloed op de stofwisseling
Over één punt zijn onderzoekers het wel eens: ontbijten lijkt een gunstig effect te hebben op de insulinegevoeligheid. Studies tonen aan dat zowel slanke als mensen met overgewicht minder gevoelig worden voor insuline als ze het ontbijt overslaan. Ook ongezond ontbijten op jonge leeftijd kan later het risico op buikvet en insulineresistentie verhogen.
Kortom, ontbijten heeft voordelen voor de stofwisseling, maar het overslaan van het ontbijt zorgt niet automatisch voor gewichtstoename.
Moet je voor 9u30 ontbijten?
Nee, die harde tijdgrens klopt niet. Volgens Sels maakt het precieze tijdstip niet uit, zolang je maar binnen een paar uur na het opstaan iets eet. Wat wel helpt voor je stofwisseling, is om 's avonds juist op tijd te stoppen met eten.
Genetische aanleg
Van Rossum zegt dat ontbijten vooral belangrijk kan zijn voor mensen met een genetische aanleg voor overgewicht. Genetica speelt zeker een rol bij gewicht, maar er is weinig bewijs dat het overslaan van het ontbijt bij deze groep extra grote gevolgen heeft.
Bart Van Der Schueren nuanceert dat die genetische aanleg wel echt bestaat, maar dat de invloed van het ontbijt waarschijnlijk beperkt is. Mensen met zo’n aanleg komen makkelijker bij in een omgeving waar veel eten beschikbaar is. Ontbijt overslaan kan daarbij eerder passen bij bepaalde leefgewoonten, dan dat het op zich de oorzaak is.
Michaël Sels vult aan dat sommige mensen gevoeliger zijn voor gewichtstoename. Bij hen kunnen kleine gewoontes soms net het verschil maken. Het overslaan van het ontbijt kan zo een van de factoren zijn die het evenwicht doet kantelen, maar het is nooit de enige oorzaak.
Conclusie
De bewering dat het overslaan van je ontbijt zou leiden tot gewichtstoename bevat wel een kern van waarheid. Er is een verband tussen het overslaan van het ontbijt en overgewicht, al is dat vaak niet de directe oorzaak. Het beste argument om wel te ontbijten is dat het goed is voor je suikerspiegel. De conclusie? Hoewel er nog discussie is, blijft wel ontbijten op basis van de huidige kennis de gezondste keuze. Kies daarom, zeker bij kinderen en jongeren, voor een voedzaam ontbijt.
✻
