12 apr.

Oude foto’s van zwerfvuil in Lausanne hebben niets met klimaatactivisten te maken

factcheck

Een fotocollage waarop je zwerfvuil in een park in Lausanne ziet, wordt gretig gedeeld op Facebook en X. Maar de info klopt niet. Het zwerfvuil komt niet van klimaatactivisten. Wel van onzorgvuldige mensen die een park in Lausanne bezochten.

9 apr.

Vechtpartij uit Nederland duikt opnieuw op met foute context

factcheck

Een video, die viraal gaat op X, zou een vechtpartij tonen tussen jongeren in Duitsland. Maar de context bij de video klopt niet. Het toont een vechtpartij van vorig jaar bij een kermis in de Nederlandse gemeente Haaksbergen, en dus niet in Duitsland.

5 apr.

Geen bewijs dat zes op tien voetballers na hun carrière failliet gaat

factcheck

Volgens Dries Mertens gaat ‘zes op de tien voetballers failliet na zijn carrière’. Wegens een gebrek aan data valt die uitspraak niet te bewijzen. Al lijken veel ex-voetballers wel degelijk met financiële problemen te kampen.

31 mrt.

Geen bewijs dat plastic snijplanken schade veroorzaken door microplastics

factcheck

Een life coach waarschuwt op TikTok voor het gebruik van plastic snijplanken in de keuken. Het gebruik ervan zou een verhoogde blootstelling aan microplastics betekenen en bijdragen aan gezondheidsproblemen. Onderzoek bevestigt dat plastic snijplanken microplastics kunnen afgeven wanneer erop gesneden wordt, maar dat wil nog niet zeggen dat het ook in je eten terechtkomt. Voorlopig bestaat er nog onvoldoende bewijs voor de risico's van microplastic voor de menselijke gezondheid.

27 mrt.

Geen 608.000, maar 320.000 first voters bij Vlaamse verkiezingen

factcheck

In de Vlaamse media duiken verschillende cijfers op over het aantal jongeren dat dit jaar voor het eerst kan gaan stemmen. Zo heeft Het Nieuwsblad het over 608.000 Vlaamse first voters bij de federale en regionale verkiezingen. Dat klopt niet. Het werkelijke aantal ligt rond de 320.000.

27 mrt.

Bloedbad-uitspraak van Donald Trump ging over Amerikaanse auto-industrie

factcheck

Een korte clip van een speech van de Amerikaanse presidentskandidaat Donald Trump gaat rond. Hierin zegt hij dat "het een bloedbad wordt" als hij niet verkozen wordt. Volgens Vlaams Belang-politicus Filip Dewinter doelde Trump met die uitspraak op de Amerikaanse auto-industrie. Dat klopt: in de volledige context van speech gaat het om een economisch bloedbad, niet om een letterlijk bloedbad.

26 mrt.

Fundering van windturbines bestaat uit meer dan 600 ton beton en staal, afhankelijk van type turbine

factcheck

Op X circuleren berichten die beweren dat voor de fundering van een windmolen 600 ton ijzer en cement nodig is. Ook zouden windmolens “bijna altijd in landbouw- of ongerepte grond” worden geplaatst. Maar dat klopt niet, voor de fundering van windturbines is er in de eerste plaats beton en staal nodig. Bovendien is hiervoor geen 600 ton, maar tussen de 1100 en 1300 ton beton en 45 tot 110 ton staal nodig. Windturbines worden meestal in haven- of industriegebied gebouwd, niet in “ongerepte grond”.

13 mrt.

Geen bewijs dat het gezonder is om ’s middags bananen te eten dan ’s avonds

factcheck

Een video op TikTok en Instagram zegt dat je bananen best bij de lunch eet, omdat het dan een positieve invloed zou hebben op het immuunsysteem en de huid. Een banaan bij het avondeten zou de vertering dan weer verstoren. Maar hiervoor is geen bewijs. Bananen bevatten wel voedingsstoffen die zulke positieve effecten kunnen teweegbrengen, maar dat staat los van het tijdstip waarop je ze eet.

29 feb.

Nee, er werd geen extra hormoon toegevoegd aan de pil om bloedingen te veroorzaken

factcheck

De Online Sisterhood, een Nederlandse lifestyle-podcast, postte een kort fragment uit een aflevering waarin iemand claimt dat er een extra hormoon werd toegevoegd aan de anticonceptiepil om een bloeding te veroorzaken. Dat er bloedingen zijn tijdens het gebruik van de pil betekent niet dat hiervoor een extra hormoon werd toegevoegd. Het hormoon oestrogeen, dat hoofdzakelijk zorgt voor bloedingen, zat ook al in de eerste anticonceptiepil.

19 feb.

Marketingidee uit 2016 heeft niets te maken met het landbouwbeleid

factcheck

Volgens verschillende posts op sociale media zou het World Economic Forum (WEF) plannen hebben om één grote stad te maken van Nederland, Vlaanderen en de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen. Dit zou volgens sommige berichten ook de reden zijn achter het stikstofbeleid, dat volgens hen boeren wil verdrijven voor de uitbouw van de stad. Dat klopt niet: het zogenaamde stadsplan is in werkelijkheid een marketingidee uit 2016 dat de drie regio's wil presenteren als één handelsregio. Het heeft niets te maken met het stikstofbeleid.

15 feb.

Geen bewijs dat een paarse tong op kanker wijst

factcheck

Op de nieuwssite van HLN staat dat een paarse tong kan betekenen dat je kanker hebt. Het artikel verwijst naar een Irakese studie over artificiële intelligentie, maar daaruit volgt die conclusie niet. Volgens oncologen kan de kleur van je slijmvliezen wel iets over je gezondheid vertellen, maar is het te kort door de bocht om een paarse tong aan kanker te koppelen.

13 feb.

Nee, dit zijn geen explosieven van het Israëlisch leger vermomd als voedselblikken

factcheck

Verschillende berichten op sociale media claimen dat het Israëlische leger explosieven gebruikt die vermomd zijn als voedselblikken. Militaire deskundigen ontkrachten deze bewering en zeggen dat de metalen cilinders in kwestie waarschijnlijk opslagcontainers voor M603-ontstekers zijn. De blikken waren bovendien aangeduid met een label waarop “fuze mine” (mijnontsteker) stond.

5 feb.

Nee, grote media ‘verbonden aan het WEF’ moeten niet uit de ether omdat ze leugens verspreiden

factcheck

Een screenshot van een nieuwsbericht gaat rond op X. Er staat dat “internationaal besloten is per direct alle uitingen van mis- en desinformatie in alle media te verbieden”. Alle grote mediakanalen die verbonden zijn aan het World Economic Forum (WEF) zouden volgens het bericht uit de ether moeten gaan. Maar dat klopt niet: het nieuwsbericht is volledig verzonnen.

25 jan.

Vechtpartij tussen scholieren in Beveren gaat viraal in India en Nederland

factcheck

Op sociale media gaat een video viraal waarin een vechtpartij te zien is tussen twee meisjes. Het zou gaan om een vechtpartij tussen “Afrikaanse en Aziatische migranten” in Nederland. Dat klopt niet. De beelden dateren van 2022 en tonen een gevecht tussen middelbare scholieren in Beveren. In India ging de video al eens eerder viraal met een verkeerde context.